Bóbr

 

Bóbr europejski, bóbr zwyczajny, bóbr rzeczny, bóbr wschodni (Castor fiber) – gatunek ziemnowodnego gryzonia z rodziny bobrowatych(Castoridae). Uważa się go za największego gryzonia Eurazji: masa ciała dorosłego osobnika dochodzi do 29 kg, a długość ciała do 110 cm. Jest zwierzęciem silnie terytorialnym, rodzinnym i zasadniczo monogamicznym. Posiada szereg cech, które ułatwiają mu prowadzenie ziemnowodnego trybu życia – może przebywać pod wodą bez przerwy nawet do 15 minut. Bóbr należy do nielicznego grona gatunków, które potrafią przystosować środowisko do własnych potrzeb. Dzięki wyjątkowo silnym siekaczom bobry umieją ściąć bardzo grube drzewa, o średnicy nawet do 1 m.

Prowadzi głównie nocny tryb życia, dnie spędzając w norach bądź żeremiach. W ciągu nocy potrafi przepłynąć nawet do 20 km. Tworzy rodziny liczące do 10 osobników i obejmujące maksymalnie 2 pokolenia potomstwa, jest też zazwyczaj monogamiczny (samiec ma tylko jedną, stałą partnerkę). Młode rodzą się raz w roku, zazwyczaj po kilka w miocie. Silnie terytorialny – terytorium jednej rodziny obejmuje zazwyczaj ok. 1-4 km długości cieku wodnego. Żyje nawet ponad 30 lat.

Żywi się prawie wszystkimi częściami roślin wodnych i strefy przybrzeżnej – na jego dietę składa się ponad 200 gatunków roślin zielnych i ponad 100 gatunków roślin drzewiastych. W okresie jesienno-zimowym, gdy zaczyna brakować roślin zielnych, żywi się przede wszystkim korą, cienkimi gałązkami i młodymi pędami drzew, głównie liściastych.

Bóbr to niestrudzony budowniczy. Korzystając z gałęzi ściętych drzew, mułu, darni i kamieni buduje tamy, które spiętrzają poziom wody w cieku. Ma to na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia i żerowania bobrzej rodziny, przy okazji zwiększając znacząco bioróżnorodność okolicy i tworząc nowe siedliska dla innych gatunków. Bobrze tamy mają często szerokość kilkudziesięciu metrów i od kilkudziesięciu centymetrów do nawet 2 m wysokości. Wbrew obiegowej opinii rzadko buduje żeremia – jeśli tylko jest taka możliwość, woli budować nory w wysokich brzegach rzek.

Prawie wytrzebiony w wyniku polowań ze względu na skóry i mięso (zaledwie ok 130 osobników tuż po II wojnie światowej) odbudowuje swoją populację dzięki ochronie i reintrodukcji. W Polsce objęty ochroną częściową.

Tropy i ślady

W przypadku bobra ciężko mówić o typowych tropach – zwierzę to w większości porusza się pływając, a wychodząc na podmokły brzeg często swym szerokim ogonem (pluskiem) zamazuje wszelkie pozostawione ślady. Czasem zimą, gdy są dobre warunki ku temu, możesz znaleźć ślady bobra przy jego charakterystycznych wyjściach ze zbiorników wodnych (wyglądają jak wydeptane ścieżki wychodzące z wody). Tylne łapy bobra zostawiają spore (5-10 cm) ślady przypominające odcisk kaczej stopy, tylko bardziej wydłużone i czteropalczaste. Ale jak w przypadku kaczki, można łatwo w tym śladzie dostrzec błonę pławną między palcami. Odciski przednich łap są podobne, choć nieco mniejsze i mają wyraźniejsze odciski długich palców zakończonych pazurami.

Możesz też w pobliżu bobrowej tamy poszukać typowych śladów aktywności tego zwierzęcia. Najbardziej oczywistym są charakterystyczne pnie po ściętych drzewach, wióry, konary obgryzione z kory i właśnie sama tama. Ale przy odrobinie szczęścia odnajdziesz i inne: może uda Ci się znaleźć bobrowe żeremie lub norę? A w pobliżu tamy poszukaj charakterystycznych ścieżek, którymi bobry wychodzą z wody na ląd – to też najlepsze miejsce, by szukać ewentualnych tropów. Być może uda Ci się znaleźć też inne ślady? Kiedyś znalazłem kilkanaście śladów ciągnięcia przez bobra sporych gałęzi przez ponad 150 m, od miejsca ścięcia w pobliskim zagajniku aż do brzegu rzeki. Może znajdziesz coś podobnego?

Karta próby

Siatka sprawności

Znajdź swoją kolumnę i wybierz odpowiednią liczbę sprawności do zdobycia

Harcerz

(wybierz 3)

Harcerz starszy

(wybierz 4)

Wędrownik

(wybierz 5)

przyjaciel roślin*

zielarz**

botanik***

sobieradek obozowy*

technik obozowy**

wyga obozowy***

młody pływak*

pływak**

pływak doskonały***

starszy brat*

piastun**

(dowolna sprawność***)

przyrodnik*

botanik**

zielarz***

młody ekolog*

ekolog**

obrońca przyrody***

służba polowa***

służba polowa***

WYMAGANIA DO SPRAWNOŚCI ZNAJDZIESZ W HARCOPEDII (czyli TUTAJ). Pochyłym drukiem oznaczone są sprawności, które znajdziesz w zestawie sprawności dodatkowych.