Łoś

Łoś (Alces alces) to największy z jeleniowatych ssaków kopytnych. Jego wysokość w kłębie dochodzi do 2,3 m, a długość nawet do 3 metrów. Byki (samce) ważą często powyżej pół tony (największy zanotowany osobnik ważył 825 kg), klępy (samice) około 400 kg. Charakterystyczną cechą wyglądu łosi są długie nogi, które stanowią przystosowanie do żerowania na terenach bagiennych i podmokłych.

Byki mają często imponujące, charakterystyczne poroże, zwane łopatami. Jednakże nie każdy samiec posiada takie łopaty – jest to oznaka dobrej kondycji zarówno samego osobnika, jak i genetycznej kondycji populacji, z której się wywodzi. Na terenie Polski łopatacze widywane są niestety rzadko, częściej mamy do czynienia z tzw. badylarzami, czyli łosiami o porożu bardziej przypominającym to widywane u jelenia.

Porusza się zazwyczaj powoli, choć potrafi biec kłusem z prędkością 30 km/h, a na krótkich dystansach nawet dwukrotnie szybciej. Bardzo dobrze pływa i nurkuje, pod wodą może przebywać nawet prawie minutę. Szczyt aktywności łosi przypada na wczesny ranek, choć są one aktywne i żerują przez całą dobę. Żywią się roślinami zielonymi, głównie podwodnymi i błotnymi (np. kaczeńce), ale też i trawami, liśćmi, pąkami i młodymi pędami drzew i krzewów porastających brzegi zbiorników wodnych. Zimą zjada również igły sosen i jodeł oraz korę drzew. Dziennie potrzebuje ok 20-50 kg pokarmu.

Samce poza okresem rozrodczym i zimowym żyją samotnie. Samice z młodymi łączą się w niewielkie stada. W okresie rozrodczym tworzą grupy rodzinne. W tym czasie klępom mogą towarzyszyć jeszcze młode z poprzedniego miotu, które samiec musi zaakceptować. Samica rodzi do trzech młodych, zwanych łoszakami lub cielakami, które już po 3 dniach mogą podążać za matką. Łoszaki są karmione mlekiem przez ok. 4 miesiące, choć już po 3 miesiącach od urodzenia zaczynają przyjmować pokarm stały.

Nie przejawiają zachowań terytorialnych, przemierzają też duże odległości w poszukiwaniu jedzenia.

W wyniku polowań łoś został praktycznie wytrzebiony na terenie Polski, po II wojnie światowej przetrwał jedynie na Bagnach Biebrzańskich. Od tamtej pory, głównie dzięki działaniom ochronnym i reintrodukcji populacja łosia powoli się odbudowuje. W chwili obecnej jego populację w całej Polsce szacuje się (w zależności od źródła i metody szacowania) na od kilku to kilkunastu tysięcy osobników. Mimo tak niestabilnej i nieznanej liczebności populacji, nadal zaliczany jest do zwierząt łownych, choć od 2001 obowiązuje całoroczne moratorium (zakaz polowań). W 2014 r. próbowano cofnąć to moratorium, co spotkało się ze zdecydowanym oporem środowisk proekologicznych i społeczeństwa,i w efekcie plany przywrócenia polowań na łosie zostały cofnięte.

Tropy

Tropy łosia podobne są do tropów wielu innych zwierząt kopytnych – np. sarny czy jelenia. Odróżnienie ich wymaga dość dobrej znajomości budowy i wielkości racic poszczególnych zwierząt.

Ślady pozostawione przez łosia odróżnia przede wszystkim ich wielkość – w przypadku dorosłego osobnika mogą one mieć nawet 15-20 cm długości. Zatem pojedynczy odcisk racicy dorosłego łosia można – jeśli chodzi o wielkość – pomylić w zasadzie jedynie ze śladem bydła domowego. Jednak ze względu na długie nogi odległości pomiędzy kolejnymi śladami są często większe, niż w przypadku bydła – czasem dochodzą nawet do 1 metra. Taki spokojny, wydłużony chód sprzyja również odciskaniu szpil (czyli mniejszych raciczek znajdujących się z tyłu racic właściwych).

W stępie racice znajdują się zazwyczaj blisko siebie, jednakże w kłusie mogą się one nieco rozszerzyć (szczególnie przednie). W kłusie często również występuje tzw. przestęp, czyli ślady tylnych nóg odciskane są przed śladami nóg przednich.

Gwiazdozbiór

W tradycyjnej, zachodniej kosmologii nie figuruje gwiazdozbiór łosia. Jednakże w kulturze ludu Sami (hodowcy reniferów z północy Szwecji, Norwegii i Finlandii) na niebie widnieje gwiazdozbiór o nazwie Łoś Sarva, obejmujący swym zasięgiem (według nomenklatury zachodniej) gwiazdozbiór Kasjopei (głowa łosia z rogami), Perseusza oraz część Woźnicy.

Znaleźć go jest niezwykle łatwo i jest widoczny (przynajmniej częściowo) przez cały rok, choć najlepiej w okresie zimowym. Znajdź na niebie Drogę Mleczną – to ten jaśniejszy pas nieba ze skupiskami gwiazd, pewnie lepiej widoczny poza miastem. Na Drodze Mlecznej znajduje się układ 5 bardzo charakterystycznych, jasnych gwiazd tworzących literę W – to Kasjopea, czyli głowa Łosia Sarva. Podążając wzdłuż Drogi Mlecznej „w dół” (ok. 1,5 szerokości „litery W” z Kasjopei) odnajdziesz bardzo jasną gwiazdę – to Mirfak (α Per), najjaśniejsza gwiazda Gwiazdozbioru Perseusza i centrum tego gwiazdozbioru, a zarazem tułowia naszego łosia. Podążając jeszcze trochę „w dół” i „w lewo” od Drogi Mlecznej znajdziesz kolejną jasną gwiazdę – to Kapella (α Aur), która wraz z częścią gwiazdozbioru Woźnicy stanowi tylne nogi naszego łosia.

Karta próby

Siatka sprawności

Znajdź swoją kolumnę i wybierz odpowiednią liczbę sprawności do zdobycia

Harcerz

(wybierz 3)

Harcerz starszy

(wybierz 4)

Wędrownik

(wybierz 5)

przyjaciel roślin*

zielarz**

botanik***

łazik*

tramp**

wędrowiec***

włóczęga nizinny**

włóczęga nizinny**

wyga***

starszy brat*

piastun**

(dowolna sprawność***)

młody pływak*

pływak**

pływak doskonały***

przyjaciel lasu*

duch puszczy**

leśnik***

leśny wędrowiec***

leśny wędrowiec***

WYMAGANIA DO SPRAWNOŚCI ZNAJDZIESZ W HARCOPEDII (czyli TUTAJ). Pochyłym drukiem oznaczone są sprawności, które znajdziesz w zestawie sprawności dodatkowych.